تبلیغات
طعم ایمان - فضیلتی مهم از فضائل امیرالمومنین (ع)
 
یکشنبه چهاردهم تیرماه سال 1394 :: نویسنده : بهناز بانو

گاه انسان سخنى را مى‌شنود، و فوراً آن‌را فراموش مى‌كند، همان‌طور كه در تعبیرات عامیانه مى‌گوییم: از این گوش شنید و از گوش دیگر بیرون كرد، ولى گـاه روى آن اندیشه مى‌كند و در دل جاى مى‌دهد، و آن را چراغ راه زندگى خود مى‌شمرد. این چیزى است كه از آن تعبیر به «وعى» مى‌شود.

در بسیارى از كتب معروف اسلامى اعم از تفسیر و حدیث آمده است كه وقتی آیه «لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِیَهَا أُذُنٌ وَاعِیَةٌ [حاقه/12]تا آن را مایه اندرزتان گردانیم و گوش نگه‌دارنده اندرز آن را فرا گیرد»، نازل شد؛ پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمود: من از خدا خواستم، كه گوش على(علیه‌السلام) را از این گوش‌هاى شنوا و نگه‌دارنده حقایق قرار دهد؛ و به دنبال آن على(علیه‌السلام) مى‌فرمود: «من هیچ سخنى بعد از آن از رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نشنیدم كه آن را فراموش كنم، بلكه همیشه آن را به خاطر داشتم».

«ابن‌تیمیه» رهبر فکری وهابیت، که بغض امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) را در دل دارد و نمی‌تواند، فضیلتی از ایشان را ببیند، می‌گوید: «اولاً باید از معتقدان به این مساله، صحت آن را درخواست نمود، و ابونعیم و ثعلبی که این حدیث را نقل نموده‌اند، از کسانی هستند که روایاتی که به اجماع باطل است، را هم نقل می‌کنند؛ ثانیاً این حدیث به اتفاق عالمان ساختگی است».[1]

در جواب به او باید عدم اطلاعش از روایات نقل شده در این زمینه را یادآور شویم، و بگوییم که او دانسته یا ندانسته، با تعصب، فضائل امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) را تکذیب می‌نماید.

نزول این آیه در حق امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) با اسناد متعدد و معتبری از 7 نفر از صحابه در کتب اهل سنت، روایت شده است:
1. این روایت از «بریده اسلمی» در تاریخ دمشق، تفسیر ابن‌ابی‌حاتم و تفسیر قرطبی نقل شده است.
«ابن‌ابی‌حاتم» در مقدمه کتابش التزام داده است که فقط روایات صحیح را در تفسیر آیات بیاورد، و «ابن‌تیمیه» هم تفسیر او را از تفاسیری می‌داند که جعلیات را نقل نمی‌کند و قابل اعتماد است.
بریده می‌گوید: «رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌) فرمودند: ای علی(علیه‌السلام) من از خدا خواستم که گوش‌های تو را از این گوش‌هاى شنوا و نگه‌دارنده حقایق قرار دهد، و امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) فرمودند: من هیچ سخنى بعد از آن نشنیدم، که آن را فراموش کنم».[2]

2. این حدیث از «ابن‌عباس» در کتاب مناقب خوارزمی و شواهد التنزیل حاکم حسکانی نقل گردیده است.
ابن‌عباس نقل می‌کند: «رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌) پس از نازل شدن این آیه فرمودند: من از خدا خواستم که گوش‌های علی(علیه‌السلام) را از این گوش‌هاى شنوا و نگه‌دارنده حقایق قرار دهد».[3]

3. این حدیث از «ابورافع» در کشف الاستار نقل شده است.
ابورافع نقل می‌کند: «پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌) به علی(علیه‌السلام) فرمود: خدا من‌را امر نمود، که تو را بیاموزم و به تو جفا نکنم، و تو را نزدیک نمایم و دورت ننمایم. پس حق تو بر من این است که به تو بیاموزم و حق من بر تو این است که فرا بگیری و فراموش نکنی».[4]

4. این حدیث از «عبدالله بن جعفر» در مسند بزار هم نقل گردیده است.
عبدالله بن جعفر می‌گوید: پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌) خطاب به علی(علیه‌السلام) فرمود: خدا من‌را امر نمود، که تو را نزدیک نمایم و دورت نکنم، و تو را بیاموزم و به تو جفا نکنم».[5]

5. این حدیث از «انس بن مالک» در شواهد التنزیل نقل شده است.
انس نقل می‌نماید: «رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌)  پس از نازل شدن این آیه فرمودند: ای علی(علیه‌السلام) من از خدا خواستم که گوش‌های تو را از این گوش‌هاى شنوا و نگه‌دارنده حقایق قرار دهد».[6]

6. این حدیث از «جابر بن عبدالله انصاری» در کتاب شریعه آجری نقل گردیده است.
جابر نقل می‌کند: «پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌) به علی(علیه‌السلام) فرمود: ای علی! خدا من‌را امر نمود، که تو را نزدیک نمایم و دورت ننمایم و تو را بیاموزم و به تو جفا نکنم، حق تو بر من این است که اطاعت کنم خدا را در مورد حق تو و حق من بر تو این است که فرا بگیری از من و فراموش نکنی».[7]
همچنین از او در شواهد التنزیل نقل شده است.
جابر نقل می‌کند: «وقتی این آیه بر پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌)، نازل گردید، از خداوند درخواست نمود، که گوش علی(علیه‌السلام) را مانند چنین گوشی قرار دهد، و خداوند چنین نمود».[8]

7. این حدیث از «امیرالمؤمنین» در کتاب‌های مناقب ابن‌مغازلی، شواهد التنزیل نقل شده است.
امیرالمؤمنین(علیه السلام) فرمود: «هنگامی که این آیه نازل شد، رسول خدا(صلی الله علیه وآله) به من فرمودند: ای علی(علیه‌السلام) من از خدا خواستم که گوش‌های تو را از این گوش‌هاى شنوا و نگه دارنده حقایق قرار دهد».[9]

هم‌چنین از ایشان در کتاب‌های شواهد التنزیل، تفسیر زمخشری، تفسیر فخر رازی، مناقب ابن‌مردویه نقل شده است: «رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌) فرمودند: ای علی(علیه‌السلام) من از خدا خواستم که گوش‌های تو را از این گوش‌هاى شنوا و نگه‌دارنده حقایق قرار دهد. امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) فرمودند: من هیچ سخنى بعد از آن نشنیدم، که آن را فراموش کنم».[10] هم‌چنین در مناقب خوارزمی از ایشان نقل شده است: «رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله‌) من‌را ضمانت نمود، و به من فرمود: خداوند به من فرمان داده است که تو را نزدیک نمایم و دور نکنم، و این‌که بشنوی و فرابگیری؛ حق است بر خداوند که بشنوی و فرابگیری (فراموش نکنی) پس این آیه نازل گردید».[11]

می‌توان به «ابن‌تیمیه» گوش‌زد نمود، که خود معتقد است که: «زیادی و تعدد طرق نقل حدیث برخی برخی دیگر را تقویت می‌كند كه خود زمینه علم به آن را فراهم می‌كند؛ اگر چه راویان آن فاسق و فاجر باشند».[12] چه برسد به این مورد که غیر از تعدد طرق، روایات آن صحیح و نیکو می‌باشد.

حال با توجه به این روایات که هم تعداد آن‌ها زیاد است و هم صحیح هستند، جایی برای شک و تردید در صحت این روایت باقی نمی‌ماند، اما همان‌طور که گفته شد، ابن تیمیه و اتباع او، چشمان خود را بر روی فضائل امیرالمومنین(علیه‌السلام) بسته و به انکار آن‌ها می‌پردازد که گویای تعصب و بغض آن‌ها نسبت به امیرالمومنین(علیه‌السلام) است.

-------------------------------------------
پی‌نوشت
[1]. «أحدها بیان صحة الإسناد و الثعلبی و أبو نعیم یرویان ما لا یحتج به بالإجماع؛ الثانی أن هذا موضوع باتفاق أهل العلم.» منهاج السنة، ابن تیمیه، مؤسسه قرطبه، 1406ق، ج7، ص171.
[2]. «أخبرنا أبوالمظفر بن القشیری وأبو القاسم الشحامی قالا أنا أبوسعد الأدیب أنا محمد بن بشر بن العباس نا أبولبید محمد بن إدریس نا سوید بن سعید نا الولید بن مسلم عن علی بن حوشب الفزاری أنه سمع مكحولاً یحدث عن بریدة قال: تلا رسول الله(صلى الله علیه وآله وسلم) هذه الآیة (وتعیها أذن واعیة)، فقال النبی(صلى الله علیه وآله وسلم) سألت الله أن یجعلها أذنك. قال علی(علیه السلام): فما نسیت شیئاً بعد ذلك». تاریخ دمشق، ابن عساکر، بیروت: دار الفكر للطباعة والنشر والتوزیع، 1415ق، ج41، ص455.
تفسیر القرآن العظیم، ابن ابی حاتم رازی، دار الفكر للطباعة والنشر والتوزیع، ج10، ص3369.
الجامع لاحکام القرآن، قرطبی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1405ق، ج18، ص264.
[3]. «... حدثنا أبوقتادة الحسن بن عبدالله بن واقد، عن جعفر بن برقان، عن میمون بن مهران، عن ابن عباس، عن النبی(صلى الله علیه وآله وسلم) قال: لما نزلت (وتعیها اذن واعیة)، قال النبی(صلى الله علیه وآله وسلم): سألت ربی عزوجل ان یجعلها اذن علی.» المناقب، خوارزمی، مؤسسة النشر الإسلامی، 1414ق، ص282.
شواهد التنزیل، حاکم حسکانی، قم: مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، 1411ق، ج2، ص377.
[4]. «حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ یَعْقُوبَ، ثنا عَلِیُّ بْنُ هَاشِمِ بْنِ الْبَرِیدِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَیْدِاللَّهِ بْنِ أَبِی رَافِعٍ، عَنْ عَبْدِالرَّحْمَنِ بْنِ جَابِرٍ، قَالَ مُحَمَّدٌ: وَحَدَّثَنِی أَبِی وَعَبْدُاللَّهِ یَعْنِی عَمَّهُ وَعُبَیْدُاللَّهِ، عَنْ أَبِیهِمَا، عَنْ أَبِی رَافِعٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ(صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَآله وسَلَّمَ)، قَالَ لِعَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ: إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِی أَنْ أُعَلِّمَكَ وَلا أَجْفُوَكَ، وَأَنْ أُدْنِیَكَ وَلا أُقْصِیَكَ، فَحَقٌّ عَلَیَّ أَنْ أُعَلِّمَكَ، وَحَقٌّ عَلَیْكَ أَنْ تَعِیَ.» کشف الاستار، هیثمی، بیروت: مؤسسه الرسالة، 1399ق، ج1، ص99.
[5]. «حدثنا نجیح بن ابراهیم الكوفی قال نا ضرار بن صرد قال نا محمد بن إسماعیل بن أبی فدیك قال نا عبدالرحمن بن أبی ملیكة عن إسماعیل بن عبدالله بن جعفر عن أبیه أن رسول الله(صلی الله علیه وآله وسلم) قال لعلی(علیه السلام): إن الله تبارك وتعالى أمرنی أن أدنیك ولا أقصیك وأن أعلمك ولا أجفوك». مسند البزار (البحر الزخار)، ابوبکر بزار، بیروت، مؤسسة علوم القرآن، 1409، ج6، ص211.
[6]. «أخبرنا علی بن سراج المصری قال: حدثنی إبراهیم بن محمد الیمانی حدثنا عبدالرزاق، عن سعید بن بشیر عن  قتادة: عن أنس فی قوله: (وتعیها أذن واعیة) قال: قال رسول الله(صلى الله علیه وآله وسلم) سألت الله أن یجعلها أذنك یاعلی!». شواهد التنزیل، حاکم حسکانی، قم: مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، 1411ق، ج2، ص378.
[7]. «حدثنا عباد بن یعقوب قال: حدثنا علی بن هاشم، عن محمد بن عبیدالله بن أبی رافع، عن عبدالرحمن بن عبدالله الجرمی، عن أبیه، عن جابر بن عبدالله قال: قال رسول الله(صلى الله علیه وآله وسلم) لعلی(علیه السلام): یا علی! إن الله عزوجل أمرنی أن أدنیك ولا أقصیك، وأن أعلمك ولا أجفوك، حق علی أن أطیع الله عزوجل فیك، وحق علیك أن تعی عنی». الشریعة، آجری، ریاض، دار الوطن، ج4، ص2094.
[8]. «حدثنا محمد بن زكریا حدثنا العباس بن بكار حدثنا عباد بن كثیر، عن أبی الزبیر عن جابر قال: نزلت على النبی(صلى الله علیه وآله وسلم) هذه الآیة: (وتعیها أذن واعیة) فسأله أن یجعلها أذن علی ففعل». شواهد التنزیل، حاکم حسکانی، قم: مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، 1411ق، ج2، ص371.
[9]. «أخبرنا أبوالحسن علیّ بن عُبیدالله بن القصّاب حدثنا أبوبكر محمد بن أحمد بن محمد المفید حدثنا الأشجُّ قال: سمعتُ علیّ بن أبی طالب(علیه السلام) یقول: لمّا نزلت (وَتعِیَها أُذُنٌ واعِیَةٌ) قال لی النبیّ(صلّى الله علیه وآله وسلّم): سألتُ الله أن یجعلها أُذنَكَ یا علیُّ.» مناقب علی بن ابی طالب، ابن مغازلی، انتشارات سبط النبی، 1426ق، ص250.
شواهد التنزیل، حاکم حسکانی، قم: مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، 1411ق، ج2، ص361.
[10]. «حدثنا ابن عقدة، أخبرنا أحمد بن الحسن حدثنا أبی حدثنا حصین، عن مسكین السمان، عن محمد بن عبدالله عن آبائه عن علی قال: لما نزلت قوله تعالى (وتعیها أذن واعیة)، قال رسول الله(صلى الله علیه وآله وسلم): سألت الله أن یجعلها أذنك یا علی. قال علی: فما نسیت شیئاً سمعته بعد». شواهد التنزیل، حاکم حسکانی، قم: مجمع إحیاء الثقافة الإسلامیة، 1411ق، ج2، ص370.
الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، زمخشری، قاهره: 1385ق، ج4، ص151.
تفسیر الکبیر، فخر رازی، ج30، ص107.
مناقب، ابن مردویه، دارالحدیث، 1424ق، ص338.
[11]. «حدثنا زكریا بن یحیى بن حمویه، حدثنا سنان بن هارون، عن الأعمش، عن عدی بن ثابت، عن زر بن حبیش، عن علی بن أبی طالب(علیه السلام) قال: ضمنی رسول الله(صلى الله علیه وآله) وقال لی امرنی ربی أن أدنیك ولا أقصیك وان تسمع وتعی، وحق على الله ان تسمع وتعی فنزلت: (وتعیها اذن واعیة)». المناقب، خوارزمی، مؤسسة النشر الإسلامی، 1414ق، ص282.
[12]. «تعدد الطرق وكثرتها یقوى بعضها بعضاً، حتى قد یحصل العلم بها ولو كان الناقلون فجاراً فساقاً». مجموع الفتاوی، ابن تیمیه، دار الوفاء، 1426ق، ج18، ص26.



نوع مطلب :
برچسب ها : امام علی (ع)،
لینک های مرتبط :


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


طعم ایمان
درباره وبلاگ

تحمل نداره نباشی ...
دلی که تو تنها خداشی ...!؟


لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللهِ


...
24 تیر 93 طعم ایمان ثبت شد...


دختر چادری

آدرس تلگرام :
@tameiman




مدیر وبلاگ : بهناز بانو
نویسندگان
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
دریافت کد پیغام خوش آمدگویی
دعای عظم البلا
زیارت عاشورا
دعای فرج
☼ ساخت کد صوتی مهدوی برای وبلاگ ☼